Maar wat betekent dit voor u als patiënt? En belangrijker: hoe is de situatie in Nederland?
Wat verandert er in België?
Onder het oude Belgische Strafwetboek (dat dateerde uit 1867) kon zelfs een lichte fout — een vergissing die een andere arts onder vergelijkbare omstandigheden ook had kunnen maken — al leiden tot strafrechtelijke vervolging wegens onopzettelijke slagen en verwondingen of onopzettelijke doding.
Het nieuwe Strafwetboek legt de lat hoger. Voortaan is een zware fout vereist: een ernstig gebrek aan voorzorg of voorzichtigheid. Denk aan een grove schending van de normale zorgvuldigheid, zonder dat er opzet in het spel is.
Wat blijft? De civielrechtelijke aansprakelijkheid verandert niet. Een arts die een lichte fout maakt, kan nog steeds veroordeeld worden tot het betalen van schadevergoeding. Alleen de strafrechtelijke drempel wordt verhoogd.
Hoe werkt het in Nederland? Drie juridische routes
In Nederland kennen wij bij medische fouten drie afzonderlijke juridische trajecten. Die kunnen naast elkaar lopen en hebben elk hun eigen doel, beoordelingsmaatstaf en procedure.
1. Het tuchtrecht (Wet BIG)
Het medisch tuchtrecht bewaakt de kwaliteit van de gezondheidszorg en beschermt de veiligheid van patiënten. Een klacht kunt u indienen bij het Regionaal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg.
Doel: Beoordelen of de arts heeft gehandeld volgens de professionele standaard.
Maatregelen: Waarschuwing, berisping, (voorwaardelijke) schorsing, doorhaling in het BIG-register, of een geldboete tot maximaal 4.500 euro.
Belangrijk: Het tuchtcollege kan géén schadevergoeding toekennen. Maar een gegrond tuchtrechtelijk oordeel kan wél dienen als ondersteuning voor een civiele schadeclaim.
2. Het civiele recht (WGBO)
De relatie tussen arts en patiënt is vastgelegd in de Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst (WGBO). Wanneer een arts zijn zorgplicht schendt en u daardoor schade lijdt, kunt u een civiele schadeclaim indienen.
Doel: Schadevergoeding verkrijgen voor de geleden schade.
Wat moet u bewijzen?
- Er is sprake van een fout (afwijking van de professionele standaard)
- U heeft schade geleden
- Er is een causaal verband tussen de fout en de schade
Schadevergoeding kan bestaan uit:
- Smartengeld (immateriële schade)
- Medische kosten
- Verlies van arbeidsvermogen
- Huishoudelijke hulp
- Reiskosten
- Buitengerechtelijke kosten (BGK)
Dit is het traject dat voor de meeste slachtoffers van medische fouten het meest relevant is — en het traject waarin een letselschade-advocaat u kan bijstaan.
3. Het strafrecht (ultimum remedium)
In Nederland wordt het strafrecht bij medische zaken beschouwd als ultimum remedium: het laatste redmiddel. Strafrechtelijke vervolging is alleen aan de orde bij ernstige gevallen.
Relevante wetsartikelen:
- Art. 307 Sr: dood door schuld
- Art. 308 Sr: zwaar lichamelijk letsel door schuld
- Art. 309 Sr: strafverzwaring als het feit is begaan in de uitoefening van een beroep
Wanneer vervolgt het OM? Sinds 2010 hanteert het Openbaar Ministerie de Aanwijzing feitenonderzoek en vervolging in medische zaken. Strafrechtelijke vervolging volgt niet bij een gewone beroepsfout, maar kan wel aan de orde zijn bij:
- Grove nalatigheid of roekeloosheid
- Bewust negeren van protocollen
- Handelen onder invloed van alcohol of drugs
- Opzettelijk schade toebrengen
In de praktijk komt strafrechtelijke vervolging van artsen in Nederland zelden voor. Het tuchtrecht en het civiele recht zijn doorgaans de aangewezen routes.
Wat betekent dit voor u als slachtoffer?
Of u nu in Nederland of België woont: uw recht op schadevergoeding bij een medische fout blijft onverkort bestaan. De Belgische wetswijziging raakt alleen het strafrecht — niet het civiele recht.
In Nederland was het strafrecht bij medische fouten al het uiterste middel. De drie routes — tuchtrecht, civiel recht en strafrecht — kunnen naast elkaar worden bewandeld. Welke route voor u het meest zinvol is, hangt af van uw situatie en wat u wilt bereiken.
| Wat wilt u bereiken? | Route |
|---|---|
| Erkenning dat de arts fout heeft gehandeld | Tuchtrecht (BIG) |
| Schadevergoeding voor uw schade | Civiel recht (WGBO) |
| Strafrechtelijke consequenties voor de arts | Strafrecht (alleen bij grove nalatigheid) |
Wanneer een letselschade-advocaat inschakelen?
Bij een medische fout is het raadzaam om zo vroeg mogelijk juridisch advies in te winnen. Een gespecialiseerde letselschade-advocaat kan:
- Beoordelen of er sprake is van een fout volgens de medische standaard
- Een medisch adviseur inschakelen voor een onafhankelijk oordeel
- Uw medisch dossier opvragen en analyseren
- De aansprakelijkheid vaststellen
- Uw schade berekenen en claimen bij de verzekeraar van het ziekenhuis of de arts
- Zo nodig een tuchtklacht of civiele procedure starten
Meer informatie
- Medische fout — uw rechten en mogelijkheden
- Wat kost een letselschade-advocaat?
- Veelgestelde vragen over letselschade
- De letselschade procedure